Zbudowany został zapewne w XV / XVI wieku pośrodku Rynku, który pełnił jednocześnie rolę placu targowego. Był kilkakrotnie niszczony pożarami: w 1719 i 1757, po czym odbudowany w 1766 pod kierunkiem królewskiego inspektora budowlanego ? Jana Marcina Pohlmana (wtedy też miejsce budynków kramarskich stojących obok ratusza zajęły domy kupieckie). Odbudowany w 1889 i znowu spalony w czasie działań wojennych w 1945. Mimo kilkakrotnej restauracji zachował swój pierwotny barokowo klasycystyczny charakter.

Ratusz jest budynkiem murowanym, otynkowanym, z widocznymi w przyziemiu fragmentami murów o gotyckim układzie cegły. Frontem zwrócony jest ku wschodowi, złożony z części głównej wzniesionej na rzucie prostokąta z kwadratową wieżą od zachodu oraz z przybudowanych od południa, północy i częściowo zachodu kamieniczek.
Budynek właściwy jest dwupiętrowy z układem wnętrz dwutraktowym, elewacją frontową czteroosiową i z podziałami ścian pilastrowymi w narożnikach. Nad wejściem frontowym do którego prowadzą schody dwubiegowe znajduje się kamienny kartusz z herbem miasta i dwugłowym Orłem Habsburgów oraz tablice z napisem w języku łacińskim dotyczącym odbudowy po pożarze w 1719 staraniem Adama Quasiusa (1673-1736) pochodzącego z Byczyny pastora w kościele św. Bernardyna i proboszcza w parafii św. Duch we Wrocławiu.
Okna budynku głównego są w prostych obramieniach z kluczami, zaś okno nad wejściem głównym w obramieniu boniowanym. Szczyt trójkątny o wykroju falistym ze spływami wolutowymi, zwieńczony odcinkiem belkowania, w którym widnieje okrągła płycina. W szczycie także okno flankowane nadwieszonymi pilastrami. Wieża w dwóch kondygnacjach: 1) dolna kwadratowa ? zapewne w. XVI; 2) górna nadbudowana wg projektu Jana Marcina Pohlmana, nieco węższa z boniowanym cokołem i pilastrami w narożnikach, pomiędzy którymi znajdują się okrągłe płyciny w półkolistych obramieniach mieszczące tarcze zegarowe. Dach prowizoryczny w miejsce dawnego hełmu klasycystycznego.
Budynek podbudowany jest obszernymi piwnicami sklepionymi kolebkowo (współcześnie architekturę tych wnętrz można zobaczyć w restauracji ?Hetmańska?, która częściowo je zagospodarowała zachowując ich architektonicznie pierwotny charakter). W wejściu to tychże piwnic (od strony północnej) znajduje się kamienny, renesansowy portal z 1 połowy XVI w. Zamknięty łukiem półkolistym, o ościeżach zdobionych płasko rzeźbioną wicią roślinną i rozetami z groteską w podniebieniu. Ponad portalem zaś gzyms, dwa kartusze z herbami księstwa brzeskiego i miasta Byczyny.

Cały budynek został pieczołowicie odbudowany w latach 1963 ? 1967. Obecnie ratusz byczyński jest chyba najlepiej zachowanym kompleksem złożonym z budynku właściwego i przylegających doń kamienic.

Aktualnie Ratusz jest siedzibą władz miasta, urzędu stanu cywilnego, biblioteki miejskiej, banku i sali obrad. Władze miasta postawiły też pierwsze kroki w kierunku utworzenia w budynku miejskiego i historycznego muzeum, które w niedalekiej przyszłości rozpocznie swą działalność.